روز نخست دوره «خبر جعلی در عصر پساحقیقت»
ویدئو معرفی پویش ملی مواجهه با اخبار جعلی
نقش رسانههای اجتماعی در تقویت وضعیت پساحقیقت
در عصر پساحقیقت، رسانههای اجتماعی با سرعت بالا و الگوریتمهای هدفمند خود بستری برای انتشار اطلاعات نادرست و احساسی فراهم کردهاند. این پلتفرمها باعث ایجاد اتاقهای پژواک میشوند که کاربران را در حلقهای بسته از اطلاعات همراستا با باورهایشان نگه میدارند. برای مقابله با این پدیده، افزایش سواد رسانهای، تقویت تفکر نقادانه، و مسئولیتپذیری شرکتهای فناوری از جمله راهحلهای ضروری هستند.
بهزیستی دیجیتال
بهزیستی ترکیبی از احساس خوب و عملکرد خوب است که شامل تجربه احساسات مثبت، توسعه تواناییهای بالقوه، احساس کنترل بر زندگی، هدف داشتن، و روابط مثبت میشود. این عوامل در کنار هم به رشد فردی و سلامت روانی افراد کمک میکنند. در فضای دیجیتال، بهزیستی تحت تأثیر چالشهایی قرار میگیرد که میتوانند تأثیرات منفی بر سلامت روانی و جسمی کاربران داشته باشند.
اثر حقیقت واهی
اثر حقیقت خیالی (Illusory Truth Effect) به تمایل انسانها برای باور کردن اطلاعاتی اطلاق میشود که بارها و بارها به آنها مواجهه پیدا کردهاند، حتی اگر آن اطلاعات نادرست یا جعلی باشند. این پدیده به دلیل فرآیندهای شناختی انسانها رخ میدهد که در آن، تکرار اطلاعات باعث میشود که آنها بهطور ناخودآگاه به عنوان حقیقت پذیرفته شوند.
اثر حقیقت خیالی میتواند تأثیرات عمیقی بر قضاوتها، باورها و تصمیمگیریهای افراد داشته باشد، به ویژه در دنیای امروز که رسانهها و شبکههای اجتماعی به سرعت اطلاعات را منتشر میکنند. وقتی اطلاعات نادرست چندین بار از منابع مختلف شنیده شود، افراد تمایل بیشتری دارند که آن را به عنوان حقیقت بپذیرند. این اثر بهویژه در گسترش اخبار جعلی مؤثر است و میتواند موجب باورهای نادرست و گمراهکننده شود.
اخبار ناکارآمد؛ مکانیزم های شناختی
تفکر تحلیلی فرآیند پیچیدهای است که در مقابل قضاوت سطحی قرار دارد و اهمیت زیادی در تصمیمگیریهای صحیح دارد. در دنیای امروز، درک مکانیزمهای شناختی برای مواجهه با اخبار ناکارآمد، که شامل اطلاعات نادرست یا غیرمفید است، ضروری است. اطلاعات ناکارآمد میتواند به سوءبرداشت، تضعیف اعتماد و حتی قطبیسازی اجتماعی منجر شود، بنابراین توانایی ارزیابی درست اطلاعات از نظر تناسب و کارآمدی بسیار اهمیت دارد.
اخبار جعلی و انتخابات
اخبار جعلی به ویژه در دوران انتخابات تهدیدی جدی برای افکار عمومی و تصمیمگیریهای سیاسی است و میتواند موجب تغییر نگرشها و بیاعتمادی به نهادهای سیاسی شود. پذیرش اخبار جعلی به عوامل روانشناختی، اجتماعی و سوگیریهای شخصی بستگی دارد و آموزش سواد رسانهای میتواند به مقابله با آن کمک کند. استراتژیهای مقابله با اخبار جعلی شامل قوانین محدودکننده، استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته برای تشخیص اطلاعات نادرست و تقویت سواد مجازی در سطح جامعه است.
گزارش عملیات های تاثیر سازمان یافته علیه ایران – بخش دوم
در این پژوهش، شبکهای از ۴۸ هزار کاربر فارسیزبان توییتر تحلیل شد که در آن سه اجتماع عمده با ویژگیهای سیاسی، سبک فعالیت و هویتهای متفاوت شناسایی گردید. نتایج نشان میدهد که گرایش سیاسی و سبک فعالیت کاربران، نقش مهمی در شکلگیری این اجتماعات دارند و تعامل بیشتر درونگروهی نسبت به برونگروهی وجود دارد. همچنین شاخصهای «مواجهه با مخالف» و رفتارهای ریتوییتی در موضوعات مختلف، بیانگر وجود قطبیدگی سیاسی و اتاق پژواک در شبکه کاربران فارسی توییتر است.
گزارش عملیات های تاثیر سازمان یافته علیه ایران- بخش اول
شواهد متعددی از عملیات سوءاطلاعاتی علیه ایران در فضای مجازی وجود دارد، که شامل پروژههایی مانند IranDisinfo، فعالیت گروه مجاهدین خلق با هزاران حساب جعلی، و انتشار اخبار ساختگی توسط شخصیتهای ساختگی نظیر حشمت علوی است.
این اقدامات با هدف شکلدهی افکار عمومی جهانی علیه ایران و تأثیرگذاری بر سیاستهای داخلی و بینالمللی صورت میگیرد.
تحلیلهای رسانهای نشان میدهند که این عملیاتها از حمایت مالی و ساختاری نهادهای دولتی خارجی برخوردار بوده و با استفاده از ترولها، باتها و هشتگهای جعلی در مواردی مانند کنفرانس ورشو یا قتل دکتر هکی گسترش یافتهاند.
چالشهای خبر جعلی از منظر حقوق بینالملل
با گسترش فناوریهای ارتباطی، خبر جعلی به پدیدهای جهانی تبدیل شده که با دستکاری افکار عمومی، امنیت و نظم داخلی کشورها را تهدید میکند. حقوق بینالملل در برابر این پدیده نوظهور با چالشهایی چون خلأ قانونی و نبود تعریف دقیق از اجبار سایبری مواجه است. برای مقابله مؤثر، بازنگری در اصل عدم مداخله، تدوین استانداردهای نوین، و تقویت همکاری بینالمللی ضروری است.