تفکر انتقادی و سواد فضای مجازی
در حال حاضر استفاده از اینترنت و دسترسی به گوشیهای هوشمند رو به گسترش است. آمیختگی اینترنت در زندگی روزمرۀ مردم و رایجشدن گوشیهای هوشمند و نرمافزارهایی که کارها را آسانتر کردهاند و نیاز کمی به اطلاعات سختافزاری دارند، تعداد بیشتری از افراد را در پیوند با اینترنت قرار میدهد. امروزه رسانهها در زندگی روزمرۀ […]
کلان روایتهای رسانهای
در دنیای امروز، رسانهها نه تنها اطلاعات منتقل میکنند بلکه نقش کلیدی در شکلدهی به هویتهای جمعی و فرهنگها ایفا میکنند. این رسانهها از طریق تکرار و انتشار کلانروایتها، نظیر روایتهای ملی، اقتصادی و دینی، به ساختن تصورات جمعی و تغییر افکار عمومی کمک میکنند. در این میان، اخبار جعلی میتوانند به بخشی از این روایتها تبدیل شوند و تأثیرات عمیقی بر درک عمومی از مسائل مختلف داشته باشند.
سواد روایت
روایت بازگویی ساختارمند داستان یا واقعه است که در رسانههای اجتماعی به هویتبخشی و ارتباط اجتماعی کمک میکند. روایتهای احساسی میتوانند افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهند و رفتارها را تغییر دهند، در حالی که شناخت ساختار روایت و مفهوم بازنمایی برای جلوگیری از تحریف واقعیت ضروری است. درک صحیح روایتها به استفاده مؤثرتر از آنها در انتقال پیام منجر میشود.
زمینه های شناختی پذیرش اخبار جعلی
در عصر رسانههای اجتماعی، با هجوم اطلاعات و اضافهبار ذهنی روبهرو هستیم؛ این شرایط میتواند احساسات ما را تحریک کند، تصمیمگیریهایمان را تحت تأثیر قرار دهد و تشخیص اخبار واقعی از جعلی را دشوارتر سازد. آگاهی از سازوکارهای شناختی و سوگیریهای ذهنی، گامی ضروری برای زیستن آگاهانهتر در دنیای دیجیتال است.
کلیشه و رسانه
کلیشهها تصورات قالبی و تکراری در مورد افراد یا گروهها هستند که بر رفتار ما در مواجهه با آنها تأثیر میگذارند. رسانهها بهویژه از کلیشههای جنسیتی و نژادی برای شکلدهی به تصورات عمومی استفاده میکنند، که این تصورات در تبلیغات، فیلمها و شبکههای اجتماعی تأثیرگذار است. این کلیشهها بهطور عمده موجب تقویت هنجارهای اجتماعی و رفتارهای محدودکننده میشوند، مانند تصویر زنان بهعنوان کدبانو یا مردان بهعنوان قدرتمند و مسلط.
اثر ماندلا (Mandela Effect)
اثر ماندلا به پدیدهای اطلاق میشود که در آن گروهی از افراد خاطرهای مشترک از یک رویداد نادرست دارند، مانند یادآوری مرگ نلسون ماندلا در دهه 1980 که هرگز رخ نداده بود. این پدیده ناشی از اشتباهات حافظه است که تحت تأثیر احساسات و تعصبات شخصی قرار میگیرد. مشابه این اتفاق در مورد الکساندر همیلتون، که بسیاری از مردم به اشتباه او را رئیسجمهور آمریکا میدانند، نیز دیده میشود.
گزارش عملیات های تاثیر سازمان یافته علیه ایران – بخش دوم
در این پژوهش، شبکهای از ۴۸ هزار کاربر فارسیزبان توییتر تحلیل شد که در آن سه اجتماع عمده با ویژگیهای سیاسی، سبک فعالیت و هویتهای متفاوت شناسایی گردید. نتایج نشان میدهد که گرایش سیاسی و سبک فعالیت کاربران، نقش مهمی در شکلگیری این اجتماعات دارند و تعامل بیشتر درونگروهی نسبت به برونگروهی وجود دارد. همچنین شاخصهای «مواجهه با مخالف» و رفتارهای ریتوییتی در موضوعات مختلف، بیانگر وجود قطبیدگی سیاسی و اتاق پژواک در شبکه کاربران فارسی توییتر است.
گزارش عملیات های تاثیر سازمان یافته علیه ایران- بخش اول
شواهد متعددی از عملیات سوءاطلاعاتی علیه ایران در فضای مجازی وجود دارد، که شامل پروژههایی مانند IranDisinfo، فعالیت گروه مجاهدین خلق با هزاران حساب جعلی، و انتشار اخبار ساختگی توسط شخصیتهای ساختگی نظیر حشمت علوی است.
این اقدامات با هدف شکلدهی افکار عمومی جهانی علیه ایران و تأثیرگذاری بر سیاستهای داخلی و بینالمللی صورت میگیرد.
تحلیلهای رسانهای نشان میدهند که این عملیاتها از حمایت مالی و ساختاری نهادهای دولتی خارجی برخوردار بوده و با استفاده از ترولها، باتها و هشتگهای جعلی در مواردی مانند کنفرانس ورشو یا قتل دکتر هکی گسترش یافتهاند.
نقش تئوریهای توطئه در همهگیری کووید 19
تئوریهای توطئه در شرایطی با ترس و بیاعتمادی رشد میکنند و با بهرهگیری از اطلاعات نادرست، رفتارهای بهداشتی و اجتماعی را تضعیف میکنند. در همهگیری کووید 19، این تئوریها بر چهرههایی چون بیل گیتس یا کشورهایی مانند چین متمرکز بودند. پیامدشان کاهش تمایل به واکسیناسیون، رواج شبهعلم و قطبیشدن جامعه بود.