تفکر انتقادی و سواد فضای مجازی
در حال حاضر استفاده از اینترنت و دسترسی به گوشیهای هوشمند رو به گسترش است. آمیختگی اینترنت در زندگی روزمرۀ مردم و رایجشدن گوشیهای هوشمند و نرمافزارهایی که کارها را آسانتر کردهاند و نیاز کمی به اطلاعات سختافزاری دارند، تعداد بیشتری از افراد را در پیوند با اینترنت قرار میدهد. امروزه رسانهها در زندگی روزمرۀ […]
کلان روایتهای رسانهای
در دنیای امروز، رسانهها نه تنها اطلاعات منتقل میکنند بلکه نقش کلیدی در شکلدهی به هویتهای جمعی و فرهنگها ایفا میکنند. این رسانهها از طریق تکرار و انتشار کلانروایتها، نظیر روایتهای ملی، اقتصادی و دینی، به ساختن تصورات جمعی و تغییر افکار عمومی کمک میکنند. در این میان، اخبار جعلی میتوانند به بخشی از این روایتها تبدیل شوند و تأثیرات عمیقی بر درک عمومی از مسائل مختلف داشته باشند.
الگوی ارزیابی اخبار در سواد خبری
لگوی ارزیابی اخبار (CRAP) چهار سوال اصلی را برای بررسی اعتبار اخبار مطرح میکند: آیا خبر جدید است؟ آیا معتبر است؟ چه کسی آن را منتشر کرده است؟ و هدف تولید آن چیست؟ ارزیابی منابع خبری باید بر اساس میزان اعتبار، هدف و صحت مستندات انجام شود، بهویژه در فضای رسانههای اجتماعی که امکان تحریف و ویرایش اخبار وجود دارد. همچنین، مهم است که از منابع متنوع خبری استفاده کنیم و به روند انتشار اخبار و تغییرات آن توجه کنیم تا از تأثیر اخبار جعلی و شایعات در امان بمانیم.
نظریات تاثیر پیام در رسانه- بخش دوم
دوره دوم تأثیر محدود رسانه به بررسی نظریات اثر محدود رسانه بر مخاطب پرداخته است. این نظریات شامل «نظریه استحکام»، «جریان دو مرحلهای»، «اشاعه نوآوریها» و «استفاده و رضامندی» میباشد که بر فعال بودن مخاطب و تأثیر غیرمستقیم رسانهها تأکید دارند. بر اساس این دیدگاهها، رسانهها نمیتوانند به سادگی نگرشها و رفتار مخاطبان را تغییر دهند و برعکس، تأثیر آنها به شدت تحت تأثیر عوامل اجتماعی و فرهنگی قرار دارد.
زمینه های شناختی پذیرش اخبار جعلی
در عصر رسانههای اجتماعی، با هجوم اطلاعات و اضافهبار ذهنی روبهرو هستیم؛ این شرایط میتواند احساسات ما را تحریک کند، تصمیمگیریهایمان را تحت تأثیر قرار دهد و تشخیص اخبار واقعی از جعلی را دشوارتر سازد. آگاهی از سازوکارهای شناختی و سوگیریهای ذهنی، گامی ضروری برای زیستن آگاهانهتر در دنیای دیجیتال است.
دستکاری اطلاعات بصری
اطلاعات غلط تنها به متن محدود نمیشود و تصاویر، ویدئوها و صداهای دستکاریشده نیز میتوانند مخاطبان را فریب دهند. شناخت انواع دستکاریهای بصری مانند تغییر عمدی تصاویر، استفاده از محتوای غیرمرتبط و چینش انتخابی تصاویر، میتواند در تحلیل بهتر و مقابله با اطلاعات نادرست مؤثر باشد. آگاهی از این روشها به ما کمک میکند در برابر تحریفهای بصری خلع سلاح نشویم.
کلیشه و رسانه
کلیشهها تصورات قالبی و تکراری در مورد افراد یا گروهها هستند که بر رفتار ما در مواجهه با آنها تأثیر میگذارند. رسانهها بهویژه از کلیشههای جنسیتی و نژادی برای شکلدهی به تصورات عمومی استفاده میکنند، که این تصورات در تبلیغات، فیلمها و شبکههای اجتماعی تأثیرگذار است. این کلیشهها بهطور عمده موجب تقویت هنجارهای اجتماعی و رفتارهای محدودکننده میشوند، مانند تصویر زنان بهعنوان کدبانو یا مردان بهعنوان قدرتمند و مسلط.
اثر ماندلا (Mandela Effect)
اثر ماندلا به پدیدهای اطلاق میشود که در آن گروهی از افراد خاطرهای مشترک از یک رویداد نادرست دارند، مانند یادآوری مرگ نلسون ماندلا در دهه 1980 که هرگز رخ نداده بود. این پدیده ناشی از اشتباهات حافظه است که تحت تأثیر احساسات و تعصبات شخصی قرار میگیرد. مشابه این اتفاق در مورد الکساندر همیلتون، که بسیاری از مردم به اشتباه او را رئیسجمهور آمریکا میدانند، نیز دیده میشود.
جنگ شناختی و قوه خیال
عمل برای تثبیت آموختهها ضروری است، زیرا بدون عمل و تکرار، اطلاعات به راحتی فراموش میشوند. فرایند انگیزه برای عمل از چهار مرحله تشکیل میشود: تصور، تصدیق به فایده، شوق مؤکد، و اراده. همچنین، مداخلات روانی و رسانهای میتوانند در هر یک از این مراحل اختلال ایجاد کرده و باورهای نادرست را ترویج دهند.
گزارش عملیات های تاثیر سازمان یافته علیه ایران – بخش دوم
در این پژوهش، شبکهای از ۴۸ هزار کاربر فارسیزبان توییتر تحلیل شد که در آن سه اجتماع عمده با ویژگیهای سیاسی، سبک فعالیت و هویتهای متفاوت شناسایی گردید. نتایج نشان میدهد که گرایش سیاسی و سبک فعالیت کاربران، نقش مهمی در شکلگیری این اجتماعات دارند و تعامل بیشتر درونگروهی نسبت به برونگروهی وجود دارد. همچنین شاخصهای «مواجهه با مخالف» و رفتارهای ریتوییتی در موضوعات مختلف، بیانگر وجود قطبیدگی سیاسی و اتاق پژواک در شبکه کاربران فارسی توییتر است.