تفکر انتقادی و سواد فضای مجازی
در حال حاضر استفاده از اینترنت و دسترسی به گوشیهای هوشمند رو به گسترش است. آمیختگی اینترنت در زندگی روزمرۀ مردم و رایجشدن گوشیهای هوشمند و نرمافزارهایی که کارها را آسانتر کردهاند و نیاز کمی به اطلاعات سختافزاری دارند، تعداد بیشتری از افراد را در پیوند با اینترنت قرار میدهد. امروزه رسانهها در زندگی روزمرۀ […]
سواد روایت
روایت بازگویی ساختارمند داستان یا واقعه است که در رسانههای اجتماعی به هویتبخشی و ارتباط اجتماعی کمک میکند. روایتهای احساسی میتوانند افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهند و رفتارها را تغییر دهند، در حالی که شناخت ساختار روایت و مفهوم بازنمایی برای جلوگیری از تحریف واقعیت ضروری است. درک صحیح روایتها به استفاده مؤثرتر از آنها در انتقال پیام منجر میشود.
دستکاری اطلاعات بصری
اطلاعات غلط تنها به متن محدود نمیشود و تصاویر، ویدئوها و صداهای دستکاریشده نیز میتوانند مخاطبان را فریب دهند. شناخت انواع دستکاریهای بصری مانند تغییر عمدی تصاویر، استفاده از محتوای غیرمرتبط و چینش انتخابی تصاویر، میتواند در تحلیل بهتر و مقابله با اطلاعات نادرست مؤثر باشد. آگاهی از این روشها به ما کمک میکند در برابر تحریفهای بصری خلع سلاح نشویم.
کلیشه و رسانه
کلیشهها تصورات قالبی و تکراری در مورد افراد یا گروهها هستند که بر رفتار ما در مواجهه با آنها تأثیر میگذارند. رسانهها بهویژه از کلیشههای جنسیتی و نژادی برای شکلدهی به تصورات عمومی استفاده میکنند، که این تصورات در تبلیغات، فیلمها و شبکههای اجتماعی تأثیرگذار است. این کلیشهها بهطور عمده موجب تقویت هنجارهای اجتماعی و رفتارهای محدودکننده میشوند، مانند تصویر زنان بهعنوان کدبانو یا مردان بهعنوان قدرتمند و مسلط.
سوگیری گلهای در کاربران شبکههای اجتماعی
در بازاریابی آنلاین، از تکنیک “سوگیری گلهای” یا “تأیید اجتماعی” (Social Proof) استفاده شده است؛ یعنی نمایش اینکه دیگران نیز این محصول را خریدهاند تا حس اطمینان بیشتری در شما ایجاد شود و شما نیز همان مسیر را دنبال کنید.
در مورد رویآوری مردم عادی به بورس بدون دانش کافی، رفتار گلهای یا سوگیری جمعی (Herd Behavior) علت اصلی بود؛ افراد زیادی تنها به دلیل مشاهده حضور و اقدام دیگران، وارد بازاری شدند که شناخت دقیقی از آن نداشتند، چون تصور میکردند جمعیت زیاد نمیتواند اشتباه کند.
نقش تئوریهای توطئه در همهگیری کووید 19
تئوریهای توطئه در شرایطی با ترس و بیاعتمادی رشد میکنند و با بهرهگیری از اطلاعات نادرست، رفتارهای بهداشتی و اجتماعی را تضعیف میکنند. در همهگیری کووید 19، این تئوریها بر چهرههایی چون بیل گیتس یا کشورهایی مانند چین متمرکز بودند. پیامدشان کاهش تمایل به واکسیناسیون، رواج شبهعلم و قطبیشدن جامعه بود.