گزارش آموزش اخبار جعلی و سواد مجازی در اعتکاف رجبیه 1404

در ایام معنوی اعتکاف رجبیه ۱۴۰۴، پویش ملی مواجهه با خبر جعلی با تمرکز ویژه بر دانش‌آموزان، یک اقدام هماهنگ ملی را در سراسر کشور و با مشارکت بیش از 25 استان کشور به اجرا درآورد. این برنامه که با نقش آفرینی شبکه مردمی کنشگران اجتماعی پویش ملی در استان‌ها برگزار شد، کوشید پیوندی معنادار میان معنویت، آگاهی رسانه‌ای و مسئولیت اجتماعی برقرار کند.

این اقدام، ادامه مسیری است که پویش ملی مواجهه با خبر جعلی در سال‌های اخیر دنبال کرده است؛ مسیری که «اقدام هماهنگ ملی» را نه صرفاً به‌عنوان یک برنامه اجرایی، بلکه به‌مثابه یک فناوری نرم در طراحی کنش فرهنگی تعریف می‌کند. الگویی که با تکیه بر ظرفیت‌های بومی و شبکه‌ای، امکان کنش هم‌زمان، هم‌افزا و هدفمند را در مقیاس ملی فراهم می‌آورد.

در ایام اعتکاف امسال، استان‌ها با استفاده از بسته‌های محتوایی مشترک شامل اسلایدها، بروشورها، کلیپ‌ها و فیلم‌های آموزشی، بیش از 258 برنامه را در بسترهای میدانی و مجازی برگزار کردند. موضوعات مطرح‌شده در این دوره، علاوه بر تبیین چیستی و آسیب‌های خبر جعلی، به مهارت‌های تشخیص و مواجهه با آن، نقش دشمن در جنگ شناختی، و راهبردهای تقویت سواد رسانه‌ای خانواده‌ها و جوانان اختصاص داشت.

این حرکت فرهنگی ملی توانست ۲۵ استان کشور را در یک اقدام واحد هم‌زمان درگیر کند؛ اقدامی که نتیجه آن آموزش مستقیم 25900 نفر از اقشار مختلف، از نوجوانان و جوانان تا والدین و سایر اقشار بود. همچنین شبکه‌ای متشکل از 149مدرس در استان‌ها مسئولیت آموزش و تدریس محتوا را بر عهده داشتند.

برگزاری این برنامه‌ها در بستر معنوی اعتکاف، فرصتی فراهم آورد تا آموزش سواد رسانه‌ای از حالت صرفاً تکنیکی خارج شده و در پیوند با تأمل، خودآگاهی و مسئولیت اخلاقی قرار گیرد. ترکیب فضای عبادی مساجد با گفت‌وگو درباره حقیقت، خبر و روایت، تجربه‌ای متفاوت از کار فرهنگی را رقم زد؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد ارتقای سواد مجازی، زمانی ماندگار می‌شود که با لایه‌های عمیق‌تر هویتی و ارزشی مخاطبان گره بخورد.

پویش ملی مواجهه با خبر جعلی، با تکیه بر روایت‌سازی بومی و تقویت سرمایه اجتماعی، در نظر دارد تجربه‌های این دوره را در مناسبت‌های پیش‌رو همچون دهه فجر و هفته فضای مجازی پاک توسعه دهد. هم‌افزایی شکل‌گرفته میان ستاد مرکزی، استان‌ها و کنشگران مردمی در اعتکاف ۱۴۰۴، بار دیگر نشان داد که مواجهه مؤثر با جنگ روایت‌ها، بیش از هر چیز نیازمند شبکه‌سازی، اعتماد و کنش جمعی است.

سازمان های همکار در استان ها

1. اداره کل تبلیغات اسلامی
2. اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی
3. قرارگاه تحول اجتماعی
4. اداره کل آموزش و پرورش
5. بسیج نواحی و محلات
6. مساجد و مدارس